หลักการผึกสมาธิ วิปัสสนา

หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี สอนการปฏิบัติสมาธิภาวนาว่า

๑) หลักสมาธิ
การฝึกหัดอบรมจะต้องฝึกที่ “จิต” แห่งเดียวเท่านั้น แล้วเราจะเอาอะไรมาผึกหัด? เอา “สติ” มาฝึกหัดจิต ขอให้มีสติทุกอริยาบททั้งสี่ ยืน เดิน นั่ง นอน มีสติรู้จิตอยู่ตลอดเวลา “กิเลส” ทั้งหลายก็จะคอยเสี่อมหายไป ฝึกหัดจิตให้เข้าถึง “ใจ” (ความรู้สึกที่เป็นกลาง ๆ) วิธีปฏิบัติผึกหัดกรรมฐานมีเท่านี้แหล่ะ

๒) หลักวิปัสสนา

พระพุทธเจ้าจึงสอนว่า มีทางเดียวเท่านั้น ที่จะระงับทุกข์ได้ คือว่า มันทุกข์อยู่แล้วนั่น สอนให้มันระงับ ทุกข์นั่นแหล่ะ เพราะเหตุว่า พิจารณา อนิจจัง (ความไม่เที่ยง) ทุกขัง (ความทนอยู่ไม่ได้) อนัตตา (ความไม่มีตัวตน) ในตัวของเรานี้ ธรรมะคำสอนของพระพุทธเจ้าเทศน์สรุปลงแล้ว ไม่มีอะไรเหลือ (ละอุปาทาน ๔ ได้ ทั้งหมด) เห็นชัดตามเป็นจริงอย่างนี้แล้วอยู่สงบ เป็นสุขทุกเมื่อ

๓) วิธีฝึกสมาธิให้เข้าถึงวิปัสสนา

ให้ตั้งสติรักษาจิตให้มันแน่วแน่ในอารมณ์อันเดียว ด้วยบริกรรม “พุทโธ” หรือ “อานาปานสติ” (มีสติรู้ลมหายใจเข้า – หายใจออก) ก็ได้ ให้อยู่ในที่เดียว ตามรู้้ตามเห็นมันอยู่ทุกขณะ สติตัวนี้เป็นของสำคัญมาก, เป็นหลักฐานของการภาวนา, เป็นหลักฐานของพุทธศาสนาทั้งหมด, เป็นหลักฐานของคุณงามความดี ทั้งนั้น

๔) ผลของการปฎิบัติ คือ มรรค ผล นิพพาน

สติคือผู้รักษา สัมปชัญญะคือตัวปัญญา ความรู้ตัวเรียกว่าปัญญา ผู้มีสติต้องมีปัญญา เอาปัญญาตรงนี้เสียก่อน อย่าไปเอาปัญญาสูงนักเลย เอาปฐมเบื้องต้นนี้แหล่ะ ฯ