ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อปฏิบัติอีกอย่างหนึ่งคือภิกษุย่อมพิจารณาเห็นกายนี้ ซึ่งตั้งอยู่ตามปรกติ โดยความเป็นธาตุว่ามีอยู่ในกายนี้ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ ธาตุลม คนฆ่าโคหรือลูกมือของคนฆ่าโคผู้ขย้น ฆ่าโคแล้วแบ่งออกเป็นส่วน นั่อยู่ที่หนทางใหญ่สี่แพร่ง ฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมพิจารณาเห็นกายนี้ ซึ่งตั้งอยู่ตามปรกติ โดยความเป็นธาตุว่ามีอยู่ในกายนี้ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ ธาตุลม

ดังพรรณามาฉะนี้ ภิกษุย่อม…

• พิจารณาเห็นกายในกายภายในบ้าง
• พิจารณาเห็นกายในกายภายนอกบ้าง
• พิจารณาเห็นกายในกายทั้งภายในทั้งภายนอกบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นในกายบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือความเสื่อมในกายบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมในกายบ้าง

เธอย่อมเป็นอยู่อึกอย่างหนึ่ง คือเข้าไปตั้งสติว่ากายมี ก็เพียงสักว่าเอาไว้รู้ เพียงสักว่าเอาไว้อาศัยระลึกเท่านั้น เธอเป็นผู้ไม่ถุกตัณหาและทิฐิเข้าอิงอาศัย และไม่ถือมั้นอะไร ๆ ในโลก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยการปฏิบัติอย่างนี้แล ภิกษุชื่อว่าพิจาณาเห็นกายในกายอยู่เสมอ

ทางเจริญแห่งโภคทรัพย์ ๖ ประการ

1. ไม่เป็นนักเลงหญิง
2. ไม่เป็นนักเลงสุรา
3. ไม่เป็นนักเลงการพนัน
4. มีมิตรดี
5. มีสหายดี
6. ใผ่ใจกลัยาณมิตร

6. Byasanasuttam – Ruinous.

6. Bhikkhus, it is possible for the bhikkhu who scolds, rebukes and finds fault with the noble co-associates in the holy life to come to one or the other of these eleven ruinous situations. What eleven?

Not attain the not yet attained,

degrade from the already attained,

not get the purification in the training,

or become conceited in the Teaching,

or live the holy life with dislike,

or become defiled on account of some fault,

or fall from the training and come to lay life,

or to be assailed by some serious illness,

or his mind to be deranged

or die deluded.

Or after death be born in loss, in decrease, in hell.

AN 11.6

พยสนสูตร

[๒๑๓] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุใดด่าบริภาษเพื่อนพรหมจรรย์ทั้งหลาย ติเตียนพระอริยเจ้า ข้อนี้มิใช่ฐานะ มิใช่โอกาส ที่ภิกษุนั้นจะไม่พึงถึงความฉิบหาย ๑๑ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่ง ความฉิบหาย ๑๑ อย่างเป็นไฉน คือ

ไม่บรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ ๑

เสื่อมจากธรรมที่บรรลุแล้ว ๑

สัทธรรมของภิกษุนั้นย่อมไม่ผ่องแผ้ว ๑

เป็นผู้เข้าใจว่าได้บรรลุในสัทธรรม ๑

เป็นผู้ไม่ยินดีประพฤติพรหมจรรย์ ๑

ต้องอาบัติเศร้าหมองอย่างใดอย่างหนึ่ง ๑

บอกลาสิกขาเวียนมาเพื่อหินภาพ ๑

ถูกต้องโรคอย่างหนัก ๑

ย่อมถึงความเป็นบ้า คือ ความฟุ้งซ่านแห่งจิต ๑

เป็นผู้หลงใหลทำกาละ ๑

เมื่อตายไป ย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติวินิบาต นรก ๑

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุใดด่าบริภาษเพื่อนพรหมจรรย์ทั้งหลาย ติเตียนพระอริยเจ้า ข้อนี้มิใช่ฐานะ มิใช่โอกาส ที่ภิกษุนั้นจะไม่พึงถึงความฉิบหาย ๑๑ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่งนี้ ฯ

จบสูตรที่ ๖

– เอกาทสก. อํ. ๒๔/๓๔๒/๒๑๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อปฏิบัติอีกอย่างหนึ่งคือภิกษุย่อมพิจาณาเห็นกายนี้แหละ แต่พื้นเท้าขึ้นไป แต่ปลายผมลงมา มีหนังเป็นที่สุดรอบ เต็มไปด้วยของไม่สะอาดมีประการต่าง ๆ ว่ามีอยู่ในกายนี้ คือ

• ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง
• เนื้อ เอ็น กระดูก ไขกระดูก
• ม้าม หัวใจ ตับ พังผืด ไต ปอด ไส้ใหญ่ ไส้น้อย
• อาหารใหม่ อาหารเก่า (อุจจาระ)
• ดึ เสลด หนอง เลือด
• เหงื่อ มันข้น น้ำตา มันเหลว น้ำลาย น้ำมูก ไขขัอ ปัสสาวะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนไถ้มีปากสองข้าง เต็มด้วยธ้ญชาติต่างชนิดคือ ข้าวสาลี ข้าวเปลือก ถั่วเขียว ถั่วเหลือง งา ข้าวสาร บุรุษมีนัยน์ตาดีแก้ไถ้นั้นแล้ว พึงเห็นได้ว่า นี่ข้าวสาลี นี่ข้าวเปลือก นี่ถั่วเขียว นี่ถั่วเหลือง นี่งา นี่ข้าวสาร ฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมพิจารณาเห็นกายนี้แหละแต่พื้นเท้าขึ้นไป แต่ปลายผมลงมา มีหนังเป็นที่สุดรอบ เต็มไปด้วยของไม่สะอาดมีประการต่าง ๆ ว่ามีอยู่ในกายนี้ คือ ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก ไขกระดูก ม้าม หัวใจ ตับ พังผืด ไต ปอด ไส้ใหญ่ ไส้น้อย อาหารใหม่ อาหารเก่า (อุจจาระ) ดี เสลด หนอง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา มันเหลว น้ำลาย น้ำมูก ไขขัอ ปัสสาวะ

ดังพรรณามาฉะนี้ ภิกษุย่อม…

• พิจารณาเห็นกายในกายภายในบ้าง
• พิจารณาเห็นกายในกายภายนอกบ้าง
• พิจารณาเห็นกายในกายทั้งภายในทั้งภายนอกบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นในกายบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือความเสื่อมในกายบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมในกายบ้าง

เธอย่อมเป็นอยู่อึกอย่างหนึ่ง คือเข้าไปตั้งสติว่ากายมี ก็เพียงสักว่าเอาไว้รู้ เพียงสักว่าเอาไว้อาศัยระลึกเท่านั้น เธอเป็นผู้ไม่ถุกตัณหาและทิฐิเข้าอิงอาศัย และไม่ถือมั้นอะไร ๆ ในโลก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยการปฏิบัติอย่างนี้แล ภิกษุชื่อว่าพิจาณาเห็นกายในกายอยู่เสมอ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อปฏิบัติอีกอย่างหนึ่งคือ ภิกษุย่อมทำความรู้สึกตัว…

• ในการก้าว ในการถอย
• ในการแล ในการเหลียว
• ในการคู้เข้า ในการเหยียดออก
• ในการทรงผ้าสังฆาฏิ บาตรและจีวร
• ในการฉัน การดื่ม
• ในการเคี้ยว การลิ้ม
• ในการถ่ายอุจจาระและปัสสาวะ

ย่อมทำความรู้สึกตัว…

• ในการเดิน การยืน การนั่ง การหลับ การตื่น
• ในการพูด การนิ่ง

ดังพรรณนามาฉะนี้ ภิกษุย่อม…

• พิจารณาเห็นกายในกายภายในบ้าง
• พิจารณาเห็นกายในกายภายนอกบ้าง
• พิจารณาเห็นกายในกายทั้งภายในทั้งภายนอกบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นในกายบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือความเสี่อมในกายบ้าง
• พิจารณาเห็นธรรมคือทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมในกายบ้าง

เธอย่อมเป็นอยู่อีกอย่างหนึ่ง คือเข้าไปตั้งสติว่ากายมี ก็เพียงสักว่าเอาไวัรู้ เพียงสักว่าเอาไว้อาศัยระลึกเท่านั้น เธอเป็นผู้ไม่ถูกตัณหา (ความอยาก) และทิฐิ (ความเห็นผิด) เข้าอิงอาศัย และไม่ถือมั่นอะไร ๆ ในโลก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยการปฏิบัติอย่างนี้แล ภิกษุชื่อว่าพิจารณาเห็นกายในกายอยู่เสมอ

ถ้าผู้อ่านไม่เข้าใจตรงไหน เช่นคำ่ว่า “กายในกายภายใน” หรือ อื่น ๆ ก็ให้เขียน comment ใส่ไว้ หลวงพ่อจะตอบให้